• Slide
  • Slide
  • Slide
    Mustafa Kemal Atatürk
    Adalet gücü bağımsız olmayan bir milletin, devlet halinde varlığı kabul olunamaz.
  • Slide

İŞÇİ ALACAKLARI

 

İşçi ve işveren arasındaki iş ilişkisinin sona erme şekline göre tarafların tazminat ödeme yükümlülüğü ortaya çıkmaktadır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. Maddesi hükümlerine göre işçinin haklı nedenle işten çıkması halinde işverenin tazminat ödemesi gerekmektedir. İşçi alacaklarının tazmini için 1 Ocak 2018 tarihi itibariyle işçi alacakları ve tazminat davaları için zorunlu arabuluculuk şartı getirilmiştir. Buna göre, başvuran öncelikli arabuluculuk merciine başvurmalı, uzlaşılmama halinde dava açılması yoluna gidilmelidir.

Dava süresince SGK kayıtları, işyeri özlük dosyası, bordro, yıllık izin çizelgeleri, puantaj kayıtları, çeşitli yerlerden emsal ücret araştırması, banka kayıtları ve tanık ifadeleri toplanılarak yargılama yapılmaktadır.

İşçi tarafından istenilebilecek ücretler şunlardır:

  • Kıdem Tazminatı
  • İhbar Tazminatı
  • İş Kazası veya Meslek Hastalığı Sebebiyle Alınacak Tazminat
  • Ücret Alacağı
  • Fazla Mesai Ücreti
  • Yıllık İzin Ücreti
  • Hafta Tatili, Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücreti
  • Eşit Davranmama Tazminatı, Sendikal Tazminat ve Kötüniyet Tazminatı
  • Asgari Geçim İndirimi ve diğer ücretler (yol- yemek yardımı, prim vb.)

İş Mahkemeleri Kanunu’na göre; işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına İş Mahkemeleri bakmakla görevlidir.

Yine İş Mahkemeleri Kanunu ile İş Mahkemelerinde açılacak her dava, açıldığı tarihte işçinin ikametgâhında veya işçinin işini yaptığı işyerinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabilir. İş mahkemelerinde yetki, kamu düzeninden olup bu yerler dışındaki yer mahkemelerinde dava açılması halinde dava yetki yönünden reddedilecektir.

  1. Kıdem Tazminatı: En az 1 yıl çalışma koşulu ile işçilerin iş sözleşmelerinin işveren veya kendileri tarafından haklı nedenle feshedilmesi halinde ve işçinin 4857 sayılı kanuna tabi işçi olması halinde kıdem tazminatına hak kazanılır.

Kıdem tazminatı, işçinin her yıl için son çalıştığı 1 aylık giydirilmiş brüt ücreti üzerinden hesaplanır. Kıdem tazminatında faiz başlangıcı; fesih tarihi veya hakkın doğduğu tarihten itibaren işlemeye başlar. Kıdem tazminatı hesabında mevduata uygulanacak en yüksek faiz oranı uygulanmaktadır.

  1. İhbar Tazminatı: İş Kanunu 17. Maddesi gereği iş sözleşmesinin feshinden önce tarafların bu durumu yazılı olarak bildirmesi gerekmektedir. İşverenin bu bildirim sürelerine uymaksızın iş akdini feshetmesi halinde, ihbar tazminatı ödemekle yükümlüdür. Bildirim süreleri, 6 aya kadar süren çalışmalarda 2 hafta, 6 aydan 1,5 yıla kadar süren çalışmalarda 4 hafta, 1,5 yıldan 3 yıla kadar süren çalışmalarda 6 hafta, 3 yıldan uzun süren çalışmalarda 8 hafta olarak belirlenmiştir.

İhbar tazminatı için bildirim sürelerine göre giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır. İhbar tazminatında faiz başlangıcı; işverenin temerrüde düşürüldüğü tarihtir. İhbar tazminatında, yasal faiz oranı uygulanmaktadır. İhbar tazminatı için zamanaşımı 5 yıldır.

  1. İş Kazası veya Meslek Hastalığı Sebebiyle Alınacak Tazminat: İş kazası geçiren kişinin maddi ve manevi zararlarının iadesini işverenden talep edilebilir. Ölüm halinde cenaze giderleri, tedavi giderleri, çalışma gücünün azalması ya da yitirilmesinden kaynaklanan kayıplar, ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin zararları; bedensel zararlar halinde ise tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan zararlar, ekonomik geleceğin sarsılmasından kaynaklanan zararlar talep edilebilir. İş kazası veya meslek hastalığından dolayı 5 yıllık zamanaşımı süresi vardır.

 

  1. Ücret Alacağı: Bakiye ücret alacakları da dava konusu edilebilir. Ücret para ile ödenir; işveren veya 3. Kişiler tarafından da ödeme yapılabilir. Ücret Alacağında faiz başlangıcı; işverenin temerrüde düşürüldüğü tarihtir. Ücret alacaklarında, mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır.

 

  1. Fazla Mesai Ücreti: İş Kanuna göre haftalık çalışma süresi 45 saat olarak belirenmiş, 45 saati aşan tüm çalışmalar ise fazla mesaiyi oluşturmaktadır. Günlük çalışma süresi en fazla 11 saattir. 11 saati aşan çalışmalar, haftalık çalışma süresi 45 saati aşmasa da fazla çalışma sayılır. Buna göre fazla çalışma ücretinin % 25, fazla mesai ücreti % 50 zamlı ödenmesi gerekmektedir. İşveren tarafından fazla çalışma talep edilmesi halinde işçinin yazılı muvafakatinin alınması gerekmektedir. Fazla çalışma ücretine, mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanmaktadır. Fazla mesai ücreti için zamanaşımı süresi geriye doğru 5 yıldır.
  2. Yıllık İzin Ücreti: İşveren, en az 1 yıl çalışmış olan işçilere yılda en az 2 hafta ve 18 yaşından küçük işçiler ile 50 yaşından büyük işçilere de en az 3hafta ücretli yıllık izin vermekle yükümlüdür.  1 yıldan 5 yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara 14 gün, 5 yıldan fazla 15 yıldan az olanlara 20 gün ve 15 yıl (dahil) ve daha fazla olanlara 26 günden az olmamak kaydıyla yıllık izin verilmelidir. Taraflar bir ücret karşılığında çalışanın yıllık ücretli izin hakkından vazgeçmesi konusunda anlaşma yapamazlar, bu konuda yapılan anlaşmalar geçersiz olur. İzin süreleri kanunda belirlenen izin sürelerinden aşağı olamaz, artırılabilir. İhbar tazminatında faiz başlangıcı; işverenin temerrüde düşürüldüğü tarihtir. İhbar tazminatında, yasal faiz oranı uygulanmaktadır. Yıllık izin ücret alacağı için zamanaşımı süresi 5 yıldır.

 

  1. Hafta Tatili Ücreti: İşyerinde çalışılmayan hafta tatili günü için işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ödenir. Hafta Tatili Ücretinde faiz başlangıcı; işverenin temerrüde düşürüldüğü tarihtir. Hafta tatili ücretinde, mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır.

 

  1. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücreti: Kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışmazlarsa, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretleri tam olarak, tatil yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenir. Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücretinde faiz başlangıcı; işverenin temerrüde düşürüldüğü tarihtir. UBGT ücretinde, mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanmaktadır.

 

  1. Eşit Davranmama Tazminatı, Sendikal Tazminat ve Kötüniyet Tazminatı: İş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ve benzeri sebeplere dayalı ayrım yapılamaz. İşçilerin işe alınmaları; belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri, belli bir sendikadaki üyeliği sürdürmeleri veya üyelikten çekilmeleri veya herhangi bir sendikaya üye olmaları veya olmamaları şartına bağlı tutulamaz. Kanunla garanti altına alınmış bu durumlar için yasal faiz oranları uygulanmak üzere tazminat talep edilebilir.

Referanslar